Zasady postępowania ze zwłokami ludzkimi

Zwłoki mogą być pochowane przez złożenie w grobach ziemnych, murowanych lub katakumbach, a także zatopienie w morzu. Można je również przekazać do celów naukowych. Szczątki pochodzące ze spopielenia zwłok mogą być przechowywane także w kolumbariach.

Sposób postępowania ze zwłokami określa ustawa o cmentarzach i chowaniu zmarłych z 1959 r. oraz wydane do niej rozporządzenia.

Postępowanie z ciałem zmarłego

Zwłoki osób zmarłych nie mogą być chowane przed upływem 24 godzin od zgonu; jednak niezwłocznie po zgonie należy je umieścić w miejscu możliwie chłodnym i zabezpieczyć przed możliwością uszkodzenia.

Wyjątek stanowią zwłoki osób zmarłych na choroby zakaźne (ich wykaz określony jest w rozporządzeniu ministra zdrowia; są to m.in. cholera, nosacizna, trąd, wąglik, wścieklizna, wirusowe gorączki krwotoczne). Powinny być one natychmiast po stwierdzeniu zgonu usunięte z mieszkania i pochowane na najbliższym cmentarzu w ciągu 24 godzin od zgonu.

W przypadku pozostałych zmarłych zwłoki powinny być usunięte z mieszkania najpóźniej po upływie 72 godzin od zgonu i pochowane. W razie odroczenia pogrzebu do czasu pochowania powinny zostać złożone w domu przedpogrzebowym lub kostnicy.

Wyjątki od tych terminów są dopuszczalne jedynie po utrwaleniu zwłok za zgodą inspektora sanitarnego.

Przechowywanie zwłok

Od chwili zgonu aż do pochowania zwłoki powinny być przechowywane w taki sposób, aby nie mogły powodować szkodliwego wpływu na otoczenie.

W miejscowościach, w których znajdują się domy przedpogrzebowe lub kostnice, składanie zwłok w kościołach położonych poza cmentarzem jest dozwolone tylko na okres poprzedzający pogrzeb. Nie dotyczy to sytuacji, gdy budynki te posiadają specjalne pomieszczenia do składania zwłok.

Trumna, w której składane są zwłoki, musi mieć nieprzepuszczalne dno i ściany boczne oraz szczelnie przylegające wieko. Zwłoki składa się w trumnie na warstwie substancji płynochłonnej o grubości 5 cm. Po złożeniu zwłok w trumnie i przymocowaniu wieka trumny nie wolno otwierać.

Zmarli na morzu

Ciała osób zmarłych na okrętach znajdujących się na pełnym morzu powinny być pochowane przez zatopienie w morzu zgodnie ze zwyczajami morskimi. Jeśli okręt może w ciągu 24 godzin przybyć do portu objętego programem podróży, należy zwłoki przewieźć na ląd i tam pochować.

Wyjątki od tych przepisów mogą być czynione przez kapitanów okrętów wojennych z uwzględnieniem wskazań sanitarnych i wojskowych.

Przekazanie ciała do celów naukowych

Zwłoki można również przekazać publicznej uczelni medycznej.

Osoba, która chciałaby przekazać swoje ciało do celów naukowych, musi przed śmiercią napisać stosowne oświadczenie. Najczęściej można je pobrać ze strony uczelni. Musi być ono potwierdzone notarialnie. Niektóre placówki pokrywają koszt notariusza, ale nie jest to regułą.

Z wnioskiem o przekazania zwłok uczelnia musi wystąpić do właściwego starosty.

Zabezpieczeniem i transportem ciała zajmuje się uczelnia, ona pokrywa też związane z tym koszty. Także obowiązek pochowania zwłok spoczywa na uczelni. Niektóre z nich organizują specjalne uroczystości pogrzebowe osób, które przekazały im swoje ciała.